Chủ đầu tư nhận ba báo giá cho cùng một dây chuyền. Một cái rẻ hơn 30%. Quyết định trông có vẻ dễ.
Gần như luôn luôn, ba báo giá dây chuyền chế biến đó không phải ba mức giá cho cùng một thứ. Chúng là ba phạm vi cung cấp khác nhau, ba điều kiện giao hàng khác nhau, ba mức trách nhiệm khác nhau khi có sự cố. So chúng với nhau như so ba con số là cách chắc chắn nhất để chọn nhầm.
Bài này liệt kê những gì cần cộng vào trước khi so — và những gì cần đọc kỹ ngoài phần giá.
Trước hết: điều kiện giao hàng quyết định một nửa câu chuyện
Dòng chữ viết tắt cạnh giá — EXW, FOB, CIF, DAP, DDP — quyết định trách nhiệm và chi phí chuyển sang bạn ở điểm nào trên hành trình.
| Điều kiện | Bên bán lo tới đâu | Phần bạn phải tự lo |
| EXW | Đặt hàng sẵn tại xưởng của họ | Toàn bộ: bốc xếp, vận chuyển, bảo hiểm, thông quan hai đầu, thuế |
| FOB | Đưa hàng lên tàu tại cảng đi | Cước biển, bảo hiểm, thông quan nhập, thuế, vận chuyển nội địa |
| CIF | Cước biển và bảo hiểm tới cảng đến | Thông quan nhập, thuế, vận chuyển từ cảng về nhà máy |
| DAP | Giao tại địa điểm chỉ định ở Việt Nam | Thông quan nhập và thuế |
| DDP | Giao tận nơi, đã nộp thuế | Gần như không còn gì |
Một báo giá EXW thấp hơn một báo giá DAP là chuyện bình thường và không nói lên điều gì. Bước đầu tiên khi so báo giá là quy tất cả về cùng một điều kiện giao hàng.
Báo giá dây chuyền chế biến thường bỏ ngoài mười ba dòng này
Nhóm đưa hàng về tới nhà máy
1. Cước vận chuyển quốc tế và bảo hiểm hàng hoá. Thiết bị chế biến thường cồng kềnh; giá cước tính theo thể tích chứ không chỉ theo khối lượng.
2. Thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng. Phụ thuộc mã HS của từng hạng mục. Cùng một dây chuyền có thể gồm nhiều mã khác nhau — nên xác định mã sớm, đừng đợi tới lúc hàng về cảng.
3. Phí cảng, khai hải quan, lưu bãi. Khoản lưu bãi phát sinh khi hồ sơ chưa xong là khoản không ai dự trù nhưng nhiều dự án phải trả.
4. Vận chuyển nội địa và cẩu hạ. Thiết bị quá khổ cần xe chuyên dụng, giấy phép lưu hành, đôi khi phải đi ban đêm. Cẩu đặt máy vào vị trí là một hạng mục riêng.
Nhóm hạ tầng tại chỗ
5. Móng, kết cấu đỡ, sàn thao tác, cầu thang. Nhà chế tạo cấp bản vẽ tải trọng; phần thi công là của bạn.
6. Đấu nối tiện ích. Điện động lực, hơi, nước sạch, khí nén, nước lạnh, thoát nước. Báo giá thiết bị dừng ở mặt bích chờ; đường ống và cáp từ đó về trạm là phần khác.
7. Hệ thống phụ trợ. Đây là khoản bị đánh giá thấp nhiều nhất. Nồi hơi, máy nén khí, hệ lạnh, hệ xử lý nước cấp, hệ xử lý nước thải. Với dây chuyền có khâu cô đặc, nhu cầu hơi lớn tới mức trạm hơi có thể là một hạng mục đầu tư đáng kể tự thân nó.
8. Hệ thống vệ sinh tại chỗ. Kiểm tra xem có nằm trong phạm vi không. Với dây chuyền thực phẩm lỏng, đây không phải tuỳ chọn.
Nhóm đưa dây chuyền vào chạy
9. Chi phí chuyên gia lắp đặt và chạy thử. Thường tính theo ngày công, cộng vé máy bay, ăn ở, đi lại, visa. Điểm cần hỏi: báo giá đã bao gồm bao nhiêu ngày công, và vượt ra thì tính thế nào. Dự án chậm tiến độ ở phía chủ đầu tư nhưng chuyên gia đã sang là tình huống rất hay xảy ra.
10. Nguyên liệu và tiện ích cho chạy thử. Chạy thử tiêu tốn nguyên liệu thật, hoá chất, điện, hơi, nước. Phần lớn sản phẩm chạy thử không bán được.
11. Phụ tùng dự phòng ban đầu. Danh mục phụ tùng khuyến nghị cho năm đầu thường là báo giá riêng.
12. Đào tạo, tài liệu và bản vẽ hoàn công. Hỏi rõ: đào tạo mấy người, mấy ngày, bằng ngôn ngữ gì, tài liệu giao ở dạng nào.
13. Hiệu chuẩn thiết bị đo và hồ sơ phục vụ chứng nhận. Cảm biến nhiệt độ, áp suất, cân — những thiết bị sẽ đứng tên trong hồ sơ HACCP — cần hiệu chuẩn có chứng chỉ, ban đầu và định kỳ.
Ngoài giá: sáu điều khoản đáng đọc kỹ hơn cả bảng giá
Cam kết thông số và chế tài đi kèm. Báo giá ghi công suất và hiệu suất là một chuyện; hợp đồng có ràng buộc bên bán phải đạt các con số đó khi nghiệm thu, kèm hệ quả nếu không đạt, là chuyện khác. Không có chế tài thì con số chỉ là quảng cáo.
Bảo hành tính từ mốc nào. Từ ngày giao hàng hay từ ngày nghiệm thu tại nhà máy? Chênh lệch giữa hai mốc này ở một dự án chậm tiến độ có thể là nhiều tháng bảo hành.
Điều kiện thanh toán theo mốc. Nên gắn phần thanh toán cuối với nghiệm thu tại hiện trường, không phải với ngày hàng rời cảng.
Tiến độ và chế tài chậm giao. Kèm quy định về những gì được coi là bất khả kháng.
Trách nhiệm về dấu hợp chuẩn của cả tổ hợp. Khi nhiều máy từ nhiều nhà chế tạo được ghép thành một dây chuyền liên động, tổ hợp đó có thể được coi là một chỉnh thể phải có đánh giá hợp chuẩn riêng — chứ không chỉ từng máy riêng lẻ. Ai chịu trách nhiệm cho tổ hợp là điều phải làm rõ bằng văn bản, đặc biệt khi chủ đầu tư tự mua máy từ nhiều nguồn rồi ghép lại.
Cung ứng phụ tùng dài hạn. Cam kết cấp phụ tùng trong bao nhiêu năm, và thời gian đáp ứng bao lâu.
Cách so ba báo giá cho công bằng
Lập một bảng, mỗi cột một nhà cung cấp, các dòng gồm:
- Giá thiết bị, quy về cùng điều kiện giao hàng
- Cộng tất cả chi phí đưa về tới nhà máy
- Cộng phần hạ tầng và phụ trợ mà mỗi phương án đòi hỏi
- Cộng chi phí lắp đặt, chạy thử, đào tạo
- Cộng chi phí vận hành mười năm: điện, hơi, nước, hoá chất, vật tư tiêu hao, phụ tùng
- Trừ đi phần chênh lệch do hiệu suất thu hồi khác nhau
Dòng 5 và 6 thường đảo ngược thứ hạng so với dòng 1. Một thiết bị đắt hơn 15% nhưng tiêu hao hơi thấp hơn 25% sẽ rẻ hơn trong vòng vài năm — và dây chuyền chế biến thì chạy hàng chục năm.
Kết luận
Báo giá thiết bị là một phần của tổng vốn đầu tư, không phải toàn bộ. Phần còn lại — hạ tầng, phụ trợ, đưa hàng về, đưa máy vào chạy — không nhỏ, và nó không tự xuất hiện trong bảng tính nếu không ai chủ động đưa vào.
Chủ đầu tư đọc báo giá theo cách này sẽ mất thêm vài tuần ở giai đoạn chuẩn bị, và tránh được loại bất ngờ mà giai đoạn thi công không còn chỗ để hấp thụ.
Kim Nguyễn tư vấn giải pháp công nghệ, rà soát cấu hình và phạm vi cung cấp cho nhà máy chế biến hướng xuất khẩu, thiết bị nhập khẩu trực tiếp từ các nhà chế tạo châu Âu. Đọc thêm công suất nhà máy chế biến bao nhiêu là đủ, hoặc xem danh mục thiết bị và dây chuyền.
Đặt lịch khảo sát và tư vấn giải pháp: liên hệ với Kim Nguyễn — hoặc gọi 0938 613 408.
Lưu ý: bài viết mang tính định hướng về cấu trúc chi phí và điều khoản hợp đồng, không phải tư vấn pháp lý hay thuế. Mã HS, thuế suất và điều kiện hợp đồng cụ thể cần được xác định với đơn vị tư vấn chuyên ngành cho từng dự án.
Trước khi ký hợp đồng dây chuyền
Chúng tôi làm sẵn một bảng kiểm 41 điểm cho nhà máy nước quả cô đặc xuất khẩu EU, Mỹ và Trung Đông — bản in ra mang tới bàn đàm phán với nhà cung cấp.
Gồm 4 phần: 3 thị trường và đòi hỏi riêng của từng nơi · 6 ngã rẽ cấu hình · 13 dòng chi phí báo giá hay bỏ sót · 8 câu hỏi hỏi thẳng nhà cung cấp.
PDF 6 trang, không mất phí.
